ساختمان در محاصره؛ سیمان گران، خانه کمتر ساخته می شود

بازار ساخت وساز ایران در شرایطی وارد نیمه دوم سال شده که هم زمان دو فشار متفاوت بر آن سنگینی می کند؛ از یک طرف تعداد پروژه های جدید کاهش یافته و از طرف دیگر هزینه ساخت همچنان در مسیر صعود قرار دارد.

نتیجه این معادله، بازاری است که سازنده برای شروع پروژه جدید تردید دارد، خریدار توان ورود ندارد و تولیدکننده مصالح نیز با افزایش هزینه های خود مواجه است.

آخرین داده های مرکز آمار ایران درباره پروانه های ساختمانی نشان می دهد در بهار 1404، در کل کشور 29 هزار و 295 پروانه احداث بنا صادر شده است؛ رقمی که نسبت به بهار سال قبل 22.7 درصد کاهش داشته است.

در همین پروانه ها، ساخت حدود 109 هزار واحد مسکونی پیش بینی شده بود. در تهران نیز تعداد پروانه های صادرشده به یک هزار و 332 فقره رسید که نسبت به بهار سال گذشته 18.9 درصد کاهش داشت.

این افت در ورودی ساخت وساز، در حالی اتفاق افتاده که هزینه نهاده های ساختمانی مسیر معکوسی را طی کرده است.

بر اساس گزارش مرکز آمار، شاخص قیمت نهاده های ساختمان های مسکونی شهر تهران در بهار 1404 نسبت به فصل مشابه سال قبل 49.7 درصد افزایش یافت. به بیان دیگر، سازنده ای که یک سال قبل برای تأمین نهاده های پروژه خود هزینه مشخصی می پرداخت، با فاصله ای کوتاه با صورت حساب بسیار سنگین تری مواجه شده است.

در میان نهاده ها، گروه سیمان، بتن، شن و ماسه نیز تحت فشار جدی قرار دارد. رشد هزینه این گروه در داده های منتشرشده از مرکز آمار، یکی از بخش های قابل توجه افزایش هزینه ساخت را تشکیل می دهد. این مسئله اهمیت سیمان را دوچندان می کند؛ کالایی که اگرچه سهم آن در قیمت نهایی یک واحد مسکونی بسیار کمتر از نهاده هایی مانند زمین است، اما اختلال در تولید و افزایش هزینه آن می تواند به زنجیره ساخت وساز منتقل شود.

اما چالش صنعت سیمان فقط قیمت مواد اولیه نیست؛ برق به یکی از گلوگاه های اصلی تولید تبدیل شده است. دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در خردادماه نسبت به اعمال محدودیت 85 درصدی برق هشدار داد و اعلام کرد چنین محدودیتی می تواند تولید این صنعت را مختل کند.

البته تصویر تولید سیمان در ماه های ابتدایی 1405 هنوز کاملاً منفی نیست. طبق اعلام انجمن صنفی صنعت سیمان، تولید سیمان کشور در دو ماه نخست سال با 9.6 درصد رشد به حدود 11.3 میلیون تن رسید. بنابراین مسئله اصلی در مقطع فعلی را نباید صرفاً «کاهش تولید» دانست؛ بلکه باید آن را در نسبت میان ظرفیت تولید، محدودیت انرژی، هزینه تمام شده و تقاضای داخلی بررسی کرد.

کاهش 22.7 درصدی صدور پروانه های ساختمانی در بهار 1404، رشد 49.7 درصدی هزینه نهاده های ساختمانی و هشدار سیمانی ها درباره محدودیت 85 درصدی برق، سه نشانه از بازاری است که هم زمان با کاهش تقاضا، با افزایش هزینه تولید دست وپنجه نرم می کند.

در همین میان، شرکت های سیمانی نیز تلاش می کنند با افزایش فروش و توسعه بازارهای صادراتی فشار موجود را مدیریت کنند. برای نمونه، سیمان صوفیان اعلام کرده درآمد فروش این شرکت در سه ماهه نخست 1405 حدود 30 درصد رشد داشته است و توسعه صادرات نیز در برنامه آن قرار دارد.

این ارقام یک تناقض مهم را آشکار می کند: ممکن است درآمد ریالی شرکت افزایش پیدا کند، اما این الزاماً به معنای رونق ساخت وساز داخلی نیست. افزایش قیمت فروش، تغییر ترکیب بازار و صادرات می تواند درآمد اسمی تولیدکننده را بالا ببرد، در حالی که سازنده داخلی همچنان با رکود و هزینه های فزاینده مواجه باشد.

از سوی دیگر، وقتی تعداد پروانه های ساختمانی کاهش پیدا می کند، تقاضای آینده برای سیمان و سایر مصالح نیز تحت تأثیر قرار می گیرد. بنابراین صنعت سیمان میان دو تیغ قرار گرفته است؛ هزینه تولید بالا رفته، اما بازار داخلی برای رشد پایدار تقاضا با مشکل مواجه است.

اکنون پرسش اصلی دیگر این نیست که سیمان گران شده یا نه؛ سؤال مهم تر این است که اگر هزینه ساخت همچنان بالا برود و تعداد پروژه های جدید هم کاهش پیدا کند، چه کسی حاضر خواهد شد ساخت وساز را ادامه دهد؟

پاسخ این سؤال می تواند مسیر بازار مسکن، صنعت سیمان و زنجیره بزرگی از تولیدکنندگان مصالح ساختمانی را در ماه های آینده تعیین کند؛ بازاری که در آن، خطر اصلی نه فقط گرانی مصالح، بلکه کم شدن انگیزه برای ساختن است.

تگ ها تولید سیمان صنعت سیمان